Zincir Mağazalar Derneği (ZMD), perakende sektörünü geleceğe taşıyan fikirleri ve teknolojileri buluşturmak üzere bu yıl 12’ncisini düzenlediği Perakende Teknolojileri Konferansı ile sektörün nabzını tuttu. 1,5 trilyon TL’yi aşan ciroyu, 55 bin satış noktasını ve 400 binden fazla çalışanı temsil eden Zincir Mağazalar Derneği, Türkiye ekonomisinin lokomotiflerinden biri olan gıda dışı modern perakende sektörünü bu yıl da teknoloji ekosistemiyle bir araya getirdi.
Konferansta; verimlilik, müşteri deneyimi, dijital dönüşüm, sürdürülebilirlik ve yapay zekâ uygulamaları gibi başlıklar ele alındı. Bu yılın ana teması, değişimin merkezinde yer alan bir gerçeği yansıtıyordu:
“Perakende dünyası, yapay zekânın dönüştürücü gücüyle yeniden şekilleniyor.”
“2025 perakende için kolay bir yıl olmadı”
ZMD Yönetim Kurulu Başkanı Serhan Tınastepe, açılış konuşmasında sektörün içinde bulunduğu tabloyu çarpıcı ifadelerle özetledi:
“Müşterimize bakıyoruz; harcanabilir gelir düşüyor, tüketici mutsuz. İstanbul artık Avrupa’nın en pahalı şehirlerinden biri haline geldi. Büyükşehirlerde alışveriş neredeyse sadece kampanyalara indirgenmiş durumda. Buna karşılık Anadolu şehirlerinde tablo biraz daha dengeli. Yaşam maliyetleri görece daha düşük olduğu için harcamalar daha istikrarlı seyrediyor.”
Tınastepe ayrıca turizmdeki tabloya da değinerek, “Turist sayısı artsa da harcama azaldı. Türkiye artık ucuz değil; pahalı bir ülke olarak algılanıyor. Gelen turist sadece fotoğraf çekiyor, alışveriş çantası doldurmuyor.” dedi.
İklim değişikliğinin etkileriyle sezonların belirsizleştiğini, artan maliyetler ve azalan tüketici güveninin perakendecileri zorladığını belirten Tınastepe, “Perakende 2025’te dayanıklılıkla ayakta durdu ama destek olmadan sürdürülebilir büyüme mümkün değil,” ifadesini kullandı.
Sektörden Kamuya Çağrı: “Destek olmadan sürdürülebilir büyüme zor”
Tınastepe konuşmasında, kamu ve özel sektör arasında güçlü bir iş birliğine duyulan ihtiyacı vurguladı.
Perakendenin bu zorlu dönemde ayakta kalabilmesi için öncelikle tüketici güveninin artırılması gerektiğini belirten Tınastepe, enflasyonla mücadelenin kararlılıkla sürdürülmesinin ve harcanabilir geliri destekleyecek vergi indirimleri ile teşviklerin devreye alınmasının önemine dikkat çekti.
Ayrıca finansa erişimin kolaylaştırılmasının, sektörün yatırım gücünü doğrudan etkileyeceğini belirtti. Yüksek faiz oranları ve krediye ulaşım zorluklarının, yalnızca büyük zincirlerin değil; Anadolu’daki küçük esnafın ve KOBİ’lerin de dijital dönüşüm yatırımlarını yavaşlattığını ifade eden Tınastepe, “Perakendeye özel uzun vadeli ve uygun maliyetli finansman modelleri oluşturulmalı,” dedi.
Enerji ve kira maliyetlerinin öngörülebilir bir düzene kavuşmasının işletmelerin planlama yapabilmesi açısından hayati olduğunu vurgulayan Tınastepe, dijital dönüşüm yatırımlarına yönelik vergi avantajları, düşük faizli krediler ve yatırım fonları gibi destek mekanizmalarının artık bir zorunluluk haline geldiğini belirtti.
İklim değişikliğinin perakendeyi doğrudan etkilediğini söyleyen Tınastepe, sektörün sürdürülebilirlik ve iklim uyumu yatırımlarına özel teşviklerin verilmesi gerektiğini dile getirdi. Bu kapsamda yenilenebilir enerji kullanımı, geri dönüşüm altyapısı ve iklim-risk analitiği gibi alanların öncelikli hale gelmesi gerektiğini ifade etti.
Son olarak adil rekabetin sağlanması çağrısında bulunan Tınastepe,
“E-ticaret ve fiziksel mağazacılık aynı vergi politikalarına tabi olmalı. Aynı ürünü satan herkes aynı şartlarda rekabet etmeli,” dedi.
“Biz perakendeciler her zaman krizleri fırsata çevirmeyi bildik,” diyen Tınastepe, sözlerini şöyle tamamladı: “Ancak bu kez sürdürülebilir büyüme, yalnızca sektörün çabasıyla değil; kamunun desteğiyle mümkün olabilir.”
Teknoloji Perakendeyi Yeniden Şekillendiriyor
Konferansın teknoloji oturumlarında yapay zekânın sektöre etkileri tüm yönleriyle ele alındı. Katılımcılar; dünyada ve ülkemizdeki yapay zeka uygulamalarına dair çarpıcı örnekleri ve yenilikçi teknolojik çözümlerideneyimledi.
Tınastepe, konuşmasında teknolojinin perakendeye etkisini üç çarpıcı örnekle anlattı:
“İlk barkod 1974’te bir markette okutuldu, ilk online alışveriş 1994’te yapıldı, ilk kasasız mağaza 2016’da açıldı. Gördüğünüz gibi teknoloji, hep düşündüğümüzden daha erken hayatımıza giriyor ve çok hızlı yayılıyor. Bugünse tüm bu teknolojiler, yapay zekânın desteğiyle birleşerek perakendeyi kökten dönüştürüyor.”