{"id":3830,"date":"2025-08-26T08:19:13","date_gmt":"2025-08-26T08:19:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/?p=3830"},"modified":"2025-08-26T08:19:14","modified_gmt":"2025-08-26T08:19:14","slug":"mavi-nefes-projesinden-turkiyede-bir-ilk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/2025\/08\/26\/mavi-nefes-projesinden-turkiyede-bir-ilk\/","title":{"rendered":"Mavi Nefes Projesi\u2019nden T\u00fcrkiye\u2019de Bir \u0130lk"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Garanti BBVA ve TURMEPA i\u015f birli\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen Mavi Nefes Projesi\u2019nin G\u00f6cek aya\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin en ya\u015fl\u0131 deniz \u00e7ay\u0131r\u0131 tespit edildi. Prof. Dr. Erg\u00fcn Ta\u015fk\u0131n ve ekibinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla K\u0131z\u0131lada a\u00e7\u0131klar\u0131nda bulunan deniz \u00e7ay\u0131r\u0131n\u0131n 2.000 ya\u015f\u0131nda oldu\u011fu belirlendi. Bu ke\u015fif, bilimsel literat\u00fcrde \u00fclkemiz ad\u0131na tarihi bir ba\u015far\u0131 niteli\u011finde.<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Garanti BBVA\u2019n\u0131n, DenizTemiz Derne\u011fi (TURMEPA) i\u015f birli\u011fiyle 2021 y\u0131l\u0131ndan bu yana y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc&nbsp;<strong>Mavi Nefes Projesi<\/strong>, deniz alt\u0131 ekosistemine y\u00f6nelik bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara bir yenisini ekledi. \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 Tabiat Varl\u0131klar\u0131n\u0131 Koruma Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc koordinasyonunda y\u00fcr\u00fct\u00fclen projenin G\u00f6cek aya\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmada, Prof. Dr. Erg\u00fcn Ta\u015fk\u0131n ve ekibi taraf\u0131ndan&nbsp;<strong>T\u00fcrkiye\u2019de ilk kez<\/strong>&nbsp;bir deniz \u00e7ay\u0131r\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131 tespit edildi. Fethiye-G\u00f6cek \u00d6zel \u00c7evre Koruma B\u00f6lgesi\u2019nde, K\u0131z\u0131lada a\u00e7\u0131klar\u0131ndan al\u0131nan \u00f6rnek \u00fczerinde yap\u0131lan uzun ve detayl\u0131 laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, deniz \u00e7ay\u0131r\u0131n\u0131n&nbsp;<strong>2.000<\/strong>ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu bilimsel olarak ortaya koydu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bu veri, T\u00fcrkiye deniz ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 tarihinde bir ilk ve b\u00f6lgede y\u00fcr\u00fct\u00fclen t\u00fcm deniz \u00e7ay\u0131r\u0131 ekim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n gelece\u011fini etkileyecek \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131 niteli\u011finde.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Oksijenin ve Biyolojik \u00c7e\u015fitlili\u011fin Sessiz Kahramanlar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131, deniz ekosistemlerinin oksijen \u00fcretimi, karbon tutumu ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik \u00f6neme sahip. Mavi Nefes Projesi kapsam\u0131nda bug\u00fcne kadar yap\u0131lan \u00f6l\u00e7\u00fcmler, bu hassas ekosistemlerin korunmas\u0131n\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadelede hayati bir rol \u00fcstlendi\u011fini ortaya koyuyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bir kilometrekare deniz \u00e7ay\u0131r\u0131, ortalama&nbsp;<strong>1.000 insan\u0131n y\u0131ll\u0131k oksijen ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor<\/strong>. Atmosferdeki karbonu toplayarak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadelede kritik rol oynuyor ve karasal ekosistemlere k\u0131yasla y\u00fcksek karbon tutma kapasitesiyle \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Bal\u0131klar\u0131n, kabuklular\u0131n ve pek \u00e7ok deniz canl\u0131s\u0131n\u0131n ya\u015fam alan\u0131 ve \u00fcreme noktas\u0131 olan deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131, dalga enerjisini azaltarak&nbsp;<strong>k\u0131y\u0131 erozyonunu \u00f6nl\u00fcyor<\/strong>. Ayr\u0131ca, sediment tabakalar\u0131nda ge\u00e7mi\u015f y\u00fczy\u0131llar\u0131n izlerini saklayarak ekosistemin haf\u0131zas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mavi Nefes Projesi\u2019nde Bug\u00fcne Kadar Neler Yap\u0131ld\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2021 y\u0131l\u0131nda Marmara Denizi\u2019ndeki m\u00fcsilaj krizine yan\u0131t olarak ba\u015flat\u0131lan Mavi Nefes Projesi, d\u00f6rt y\u0131lda T\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde somut \u00e7evresel, bilimsel ve toplumsal sonu\u00e7lar \u00fcretmeye devam ediyor. Marmara\u2019dan Van G\u00f6l\u00fc\u2019ne, G\u00f6cek\u2019ten Saros K\u00f6rfezi\u2019ne uzanan proje, denizlerde at\u0131klar\u0131n toplanmas\u0131ndan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalara, e\u011fitim programlar\u0131ndan biyo\u00e7e\u015fitlilik haritalamas\u0131na kadar geni\u015f bir yelpazede faaliyet g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Proje s\u00fcresince Marmara Denizi\u2019nde 275 tonun \u00fczerinde, Van G\u00f6l\u00fc\u2019nde ise 16 tondan fazla kat\u0131 at\u0131k topland\u0131. G\u00f6cek\u2019te faaliyet g\u00f6steren s\u0131v\u0131 at\u0131k al\u0131m teknesi, y\u00fczlerce tekneden 860 bin litre at\u0131k toplayarak yakla\u015f\u0131k 6,8 milyon litre deniz suyunun kirlenmesini \u00f6nledi. Saros K\u00f6rfezi\u2019nde 35 istasyonda yap\u0131lan 45 dal\u0131\u015fta 382 deniz t\u00fcr\u00fc tespit edilerek b\u00f6lgenin habitat haritas\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Proje kapsam\u0131nda, Fethiye-G\u00f6cek \u00d6zel \u00c7evre Koruma B\u00f6lgesi\u2019nde \u201cDeniz \u00c7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n \u0130zlenmesi, Korunmas\u0131 ve Ekimi Projesi\u201d hayata ge\u00e7irildi. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar yaln\u0131zca mevcut deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131 korumakla kalm\u0131yor, b\u00f6lgeye yeni deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131n\u0131n kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da sa\u011fl\u0131yor. B\u00f6lgede 3 farkl\u0131 istasyonda Prof. Dr. Erg\u00fcn Ta\u015fk\u0131n ve ekibi taraf\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 10 bin deniz \u00e7ay\u0131r\u0131 fidesinin transplantasyonu ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Ekilen alanlarda y\u00fczde 70\u2019in \u00fczerinde canl\u0131l\u0131k oran\u0131na ula\u015f\u0131ld\u0131.&nbsp;&nbsp;Ayr\u0131ca, b\u00f6lgede 1.545 deniz t\u00fcr\u00fc tespit edilerek biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131na y\u00f6nelik ad\u0131mlar da at\u0131ld\u0131. T\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, deniz ekosistemlerinin korunmas\u0131na y\u00f6nelik bilimsel veri taban\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Mavi Nefes ayn\u0131 zamanda toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedefliyor. TURMEPA\u2019n\u0131n Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 protokolleri kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7evrim i\u00e7i e\u011fitimler ve gezici Mavi Nefes E\u011fitim Otob\u00fcs\u00fc ile bug\u00fcne kadar 100 bini a\u015fk\u0131n \u00f6\u011frenci ve 5 binden fazla \u00f6\u011fretmene ula\u015f\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca lise \u00f6\u011frencilerine y\u00f6nelik \u201cMavi Dedektifler\u201d program\u0131yla gen\u00e7ler, \u00e7evre bilinci kazanman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kendi projelerini geli\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 buluyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Garanti BBVA ve TURMEPA i\u015f birli\u011fiyle y\u00fcr\u00fct\u00fclen Mavi Nefes Projesi\u2019nin G\u00f6cek aya\u011f\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019nin en ya\u015fl\u0131 deniz \u00e7ay\u0131r\u0131 tespit edildi. Prof. Dr. Erg\u00fcn Ta\u015fk\u0131n ve ekibinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3831,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-3830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3830"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3832,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3830\/revisions\/3832"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3831"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mallandmotto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}